Mimosa hostilis staat bij Dutch-Smart in de categorie Ayahuasca omdat de wortelbast DMT bevat, net als het blad dat in ayahuasca uit het Amazonegebied gaat. Toch komt de boom uit een andere streek en een andere traditie: de jurema van het droge noordoosten van Brazilië. Deze pagina beschrijft beide, en hoe de bast buiten Brazilië in zogenoemde analoge ayahuasca terechtkwam. Bereidingen, recepten en hoeveelheden staan hier niet.
Twee tradities, twee landschappen
Ayahuasca is volgens het International Narcotics Control Board een preparaat van planten uit het Amazonebekken, vooral de liaan Banisteriopsis caapi en een tweede, tryptaminerijke plant, meestal Psychotria viridis (INCB-jaarverslag 2010, alinea 285). Het is een drank van het regenwoud, gebruikt door inheemse volken en sinds de twintigste eeuw door Braziliaanse kerken zoals Santo Daime en União do Vegetal.
Jurema hoort bij een heel ander landschap: de Caatinga, een droog doornbos ver van de Amazone. Daar is jurema volgens antropoloog Marcus Vinícius Barreto tegelijk een boom, een drank en een wereld van geesten die in rituelen wordt aangeroepen (Enciclopédia de Antropologia, Universiteit van São Paulo, 2019). Vaste elementen in de inheemse rituelen zijn de drank, de rook uit pijpen, de ratel (maracá) en de gezangen.
| Ayahuasca | Jurema | |
|---|---|---|
| Streek | Amazonebekken | Caatinga, Noordoost-Brazilië |
| Bron van DMT | blad van Psychotria viridis | wortelbast van Mimosa tenuiflora |
| Wie | inheemse volken, kerken als Santo Daime en UDV | inheemse volken, catimbó, Jurema Sagrada, umbanda |
| Erkenning | Peru: traditioneel gebruik nationaal erfgoed (2008) | Paraíba: Jurema Sagrada immaterieel erfgoed (2025) |
Jurema in het kort
Historicus Guilherme Medeiros vond in koloniale archieven aanwijzingen dat jurema vanaf de achttiende eeuw ritueel werd gebruikt (Barreto 2019). Bij inheemse volken in het noordoosten hoort de drank bij de toré, een rituele dans. In de steden ontstonden catimbó en later de Jurema Sagrada, waarin meesters en meesteressen als geesten worden vereerd. Chemici van de Federale Universiteit van Bahia noemen de jurema-wijn een drank van inheemse oorsprong die nu ook in stedelijke neo-sjamanistische rituelen en in religies als catimbó en umbanda wordt gebruikt (Gaujac e.a. 2012).
In 2025 erkende de deelstaat Paraíba de Jurema Sagrada bij wet als immaterieel erfgoed (lei 13.760). Het is een levende religie met eigen ingewijden en regels. Een zak bast uit een webwinkel is iets anders dan die traditie.
Waarom DMT alleen niet genoeg is
DMT die je inslikt, wordt in maag, darmen en lever snel afgebroken door het enzym monoamineoxidase (MAO). Daarom bevat ayahuasca ook een plant met stoffen die dat enzym remmen, de harmala-alkaloïden uit de liaan (DRUGSinfo). Gaujac en collega's schrijven dat dit voor zowel ayahuasca als jurema-wijn geldt. Precies die MAO-remming maakt deze dranken gevaarlijk in combinatie met medicijnen, drugs en voedsel; zie de risico's.
Analoge ayahuasca in Europa
Buiten Brazilië combineren mensen soms planten uit andere streken tot een drank die op ayahuasca lijkt. Onderzoekers noemen dat analoge ayahuasca; in de handel heet het ook wel anahuasca. Een Ests-Braziliaans team analyseerde 102 monsters ayahuasca uit verschillende gemeenschappen en tradities (Kaasik e.a. 2021). Hun bevindingen:
- In Europa werden analogen met Peganum harmala en Mimosa tenuiflora gebruikt.
- Uit Brazilië en uit Santo Daime-ceremonies in Europa kwamen geen analogen.
- Twee verwante Europese monsters bevatten naast DMT ook moclobemide (een MAO-remmend medicijn), psilocine en yuremamine, en bijna geen alkaloïden van de liaan.
- Neo-sjamanistische monsters hadden hogere en sterker wisselende DMT-gehaltes dan inheemse.
De onderzoekers raden deelnemers aan te weten wat er in een drank zit. Het voorbeeld van de Europese monsters laat zien waarom: wie een drank krijgt aangeboden, weet vaak niet welke stoffen erin zitten.
Hoe sterk dranken verschillen
In twaalf monsters ayahuasca en jurema-wijn van Braziliaanse religieuze groepen lag het DMT-gehalte tussen 0,10 en 1,81 gram per liter, een verschil van ruim een factor 18 (Gaujac e.a. 2013). Het gehalte in de bast zelf verschilt per monster ook al een factor 7, zie de wortelbast. Wat in een drank terechtkomt, is dus nooit te voorspellen uit de naam van de plant.
In Nederland
Ayahuasca bereiden en serveren is in Nederland verboden, ook in religieuze kring: de Hoge Raad bevestigde in 2019 het verbod op invoer van ayahuasca voor de Santo Daime-kerk. Hoe de wet met de bast en met DMT omgaat, staat op de wetpagina. Hoe mensen de effecten van zulke dranken beschrijven, lees je bij ervaringen.